مطالعات نهم
سوالات 29 آثار و پيامدهاي سياسي و اجتماعي جنگ جهاني اول در ايران را بيان كنيد؟ جنگ جهاني اول موجب بي ثباتي و اشفتگي بيشتر
اوضاع ايران شد . به دليل حضور نيروهاي اشغالگر و درگيري هاي نظامي ، دولت مركزي به نهايت ضعف و درماندگي رسيد و تسلط خود را بر
امور كشور از دست داد . نافرماني و سرپيچي از فرمان دولت مركزي گسترش يافت و امنيت و اسايش مردم از بين رفت . ايرانيان دچار بلا و
مصيبت هاي بزرگي مانند قحطي ، فقر ، گرسنگي و شيوع بيماري هاي واگيردار شدند و افراد زيادي جان خود را از دست دادند .
-30 به نظر شما چرا مردم ايران د رجنگ جهاني اول به آلمان و متحدانش گرايش داشتند ؟ چون فكر ميكرد آلمان قدرت برتر
جنگ است .
*- انقلاب مشروطيت جنبشي ............... بود كه در دوره حكومت ........... در ايران رخ داد . ( سياسي - اجتماعي - مظفرالدين شاه)
*- انقلاب كبير فرانسه همزمان با تأسيس حكومت .............................. در ايران رخ داد . ( قاجار )
*- رهبري انقلاب مشروطيت را ....................و ...................... بر عهده داشتند . ( علما - روشنفكران )
*- سرانجام ................................ در 14 مرداد 1285 ش فرمان مشروطه را صادر كرد . (مظفرالدين شاه)
*- به دستور .............................. مجلس به توپ بسته شد و منحل گرديد . (محمدعلي شاه)
*- مجاهدان مشروطه خواه درتبريز به رهبري ..............و .................. در برابر حكومت استبدادي محمد علي شاه به پا خاستند . (ستارخان – باقرخان)
*- جنگ جهاني اول پس از .............. سال با پيروزي .................... به پايان رسيد . ( 4 – متفقين )
*- دليرمردان تنگستاني به فرماندهي ..................... با ايثار جان خويش ضربه ي سنگيني به اشغالگران وارد آوردند . ( رئيسعلي دلواري)
-1 چرا در اواخر جنگ جهاني اول حكومت روسيه نيروهايش را از ايران بيرون برد ؟ زيرا بر اثر وقوع انقلابي عظيم حكومت روسيه
سرنگون شد . پس از آن نام اين كشور به اتحاد جماهير شوروي تغيير يافت .
-2 قرارداد 1919 بين كدام كشورها منعقد شد و مفاد آن چه بود ؟ اين قرارداد بين ايران و انگلستان بسته شد . براساس اين
قرارداد اداره امور نظامي و مالي ايران در اختيار كارشناسان (مستشاران) نظامي و مالي انگلستان قرار مي گرفت .
-3 چه كساني با قرارداد 1919 به مخالفت برخاستند؟ آيت الله مدرس و شيخ محمد خياباني .
-4 به نظر شما دليل مخالفت گسترده با قرارداد 1919 چه بود؟ جلوگيري از سلطه ي همه جانبه ي انگلستان بر ايران .
-5 علت كودتاي 1299 چه بود؟ انگلستان پس از ناكامي در اجراي قرارداد 1919 ، درصدد برآمد كه از طريق كودتا اهداف خود را در ايران
پيگيري كند.
-6 چه عواملي به رضاخان در دستيابي به قدرت كمك كرد؟ حمايت انگليسي ها از رضاخان – نارضايتي مردم از اوضاع كشور
(ناامني) – بي كفايتي احمدشاه – رهبران و احزاب سياسي غرب گرا كه در مجلس چهارم و پنجم قدرت گرفته بودند
-7 كودتاي 1299 چگونه انجام شد ؟ توضيح دهيد ؟ انگليسي ها يكي از فرماندهان نيروي قزاق به نام رضا خان را به عنوان مهره ي
نظامي و سيدضياالدين طباطبايي را به عنوان مهره ي سياسي كودتا برگزيد . طباطبايي از سياستمداران طرفدار انگلستان بود . در سوم اسفند
1299 نيروهاي تحت فرمان رضاخان مراكز مهم پايتخت را اشغال كردند و احمدشاه مجبور شد سيدضياء را به نخست وزيري و رضاخان را به
فرماندهي كل قوا منصوب كند .
8 - رضاخان براي نشان دادن شايستگي و برتري خود نسبت به احمدشاه چه كارهايي انجام داد ؟ او با ج ديت تمام به نوسازي
تشكيلات نظامي پرداخت و ارتش نويني را پايه گذاري و با استفاده از آن ، نافرماني و آشوب هاي داخلي را فرو نشاند و نظم و امنيت را تا
حدودي برقراركرد . از اين رو طرفدارانش با تبليغات فراوان او را شايسته تر از احمدشاه قاجار براي حكومت معرفي مي كردند .
-9 سياست مذهبي رضاخان را توضيح دهيد (قبل از رسيدن به قدرت نسبت به دين چه روشي داشت) ؟ رضاخان براي جلب
نظر مردم ، خود را فردي مذهبي و پايبند به احكام و ارزش هاي ديني نشان مي داد. به همين دليل ، در مراسم و مجالس مذهبي حضور مي يافت
و با علما ديدار و مشورت مي كرد .
مجموعه سوال و جواب كتاب مطالعات اجتماعي نهم - متوسطه اول – تهيه كننده : عليرضا اسماعيلي درس 14 ( ايران در دوران حكومت پهلوي)
5
-10 چه عواملي به رضاخان در دستيابي به قدرت كمك كرد ؟ رضاخان با استفاده از موقعيت خود به عنوان وزير جنگ و نخست وزير ،
طرفداران خود را وارد مجلس شوراي ملي كرد . در سال 1304 ش مجلس شوراي ملي با وجود مخالفت جدي تعداد كمي از نمايندگان ، مانند
آيت الله مدرس و دكتر مصدق ، احمد شاه قاجار را از قدرت بركنار كرد و حكومت موقت را به رضاخان سپرد .
-11 شيوه ي حكومت رضاخان چگونه بود؟ در دوران حكومت او ، هيئت وزيران و نمايندگام مجلس شوراي ملي اختيار و استقلال چنداني
نداشتند و تابع دستورات شاه بودند . حكومت رضاشاه به احزاب و روزنامه هاي مستقل اجازه ي فعاليت نمي داد و با زور و خشونت ، فضاي
خفقان ، ترس و سركوب را بر جامعه حاكم كرد . در چنين شرايطي ، مخالفان سرنوشتي جز تبعيد ، زندان ، شكنجه و اعدام نداشتند .
-12 برخي از اقدامات رضاشاه را در دوره حكومتش بيان كنيد ؟ 1- نوسازي تشكيلات نظامي كه از كودتاي 1299 آغاز شده بود با
قوت ادامه يافت 2- مدارس و مراكز آموزشي جديد در شهرهاي مختلف كشور گسترش پيدا كردند 3- نخستين دانشگاه ايران ( دانشگاه
تهران) بنيان نهاده شد . 4- راه هاي شوسه توسعه يافتند و راه آهن سراسري كه خليج فارس را به درياي مازندران متصل مي كرد احداث شد
-5 موسسات و مراكز صنعتي متعددي در ايران به وجود آمدند .
-13 اقدامات رضاشاه را بي تضعيف ارزش هاي اسلامي و تخريب فرهنگ ايران چه بود؟ مجبور كردن مردم به اين بود كه لباس
يكساني به تن كنند و كلاه لبه داري (مشهور به كلاه پهلوي) بر سر بگذارند . پس از آن محدوديت هايي براي برگزاري مراسم مذهبي از جمله
عزاداري امام حسين(ع) به وجود آمد و زمزمه ي برداشتن (كشف) حجاب مطرح شد .
-14 قيام خونين مردم مشهد در مسجد گوهرشاد را شرح دهيد؟ مردم مشهد در اعتراض به كارهاي رضاشاه قيام كردند و در مسجد
گوهرشاد گردهم آمدند . نيروهاي نظامي براي سركوب اين قيام ، مردم را در كنار حرم حضرت امام رضا(ع) به گلوله بستند و عده اي را شهيد
و مجروح كردند .
-15 جنگ جهاني دوم چگونه آغاز شد ؟ با هجوم برق آساي آلمان به لهستان جنگ جهاني دوم آغاز شد .
-16 دولت هاي محور و متفقين در جنگ جهاني دوم شامل كدام كشورها بودند؟ كشورهاي ايتاليا و ژاپن به المان پيوستند و
دولت هاي محور را تشكيل دادند . در جبهه ي مقابل ، انگلستان ، فرانسه ، شوروي و آمريكا قراداشتند كه متفقين خوانده مي شدند .
-17 در جنگ جهاني دوم دولت ايران چه موضعي گرفت؟ دولت ايران اعلام بي طرفي كرد . ا ما در شهريور 1320 ، متفقين حضور شماري
از آلمان ها را در ايران بهانه قرار دادند و كشور ما را به اشغال خود درآوردند.
-18 هدف اصلي نيروهاي متفقين از اشغال ايران چه بود ؟ هدف اصلي آنها از اين اقدام ، استفاده از موقعيت و منابع و امكانات ايران به
سود خويش بود .
-19 متفقين پس از اشغال ايران چه كردند ؟ رضاشاه را مجبور كردند كه به نفع پسرش ، محمد رضا از قدرت كناره گيري كند و سپس
او را از كشور تبعيد كردند .
-20 آثار زيانبار (پيامدهاي سياسي ، اقتصادي و اجتماعي) جنگ جهاني دوم براي ايران چه بود ؟ جنگ جهاني دوم همچون جنگ
جهاني اول ، به اقتصاد و جامعه ي ايران خسارت و آسيب زيادي وارد كرد . مردم ايران طي آن سال ها با كمبود و گراني شديد مواد غذايي ،
مخصوصاً نان ، روبرو بودند و عدهي زيادي بر اثر گرسنگي و سوء تغذيه جان سپردند .
-21 ايران در نخستين سال هاي سلطنت محمد رضا شاه از لحاظ سياسي چه وضعيتي داشت؟ محمد رضا اين امكان را نداشت
كه همچون پدرش با استبداد و ديكتاتوري حكومت كند . بنابراين براي نمايندگان مجلس شوراي ملي و هيئت وزيران فرصتي به وجود آمد كه
در اداره ي امور كشور نقش موثري داشته باشند . همچنين احزاب سياسي و مطبوعات دوباره فعاليت خود را آغاز كردند .
-22 در ابتداي سلطنت محمدرضا شاه چه عاملي به ثُبات و آرامش سياسي كشور آسيب مي رساند؟ رقابت هاي انگلستان ،
شوروي و آمريكا براي كسب نفوذ سياسي و اقتصادي هرچه بيشتر در كشور ما .
-23 رهبري نهضت ملي شدن صنعت نفت ايران را چه كساني بر عهده گرفتند؟ آيت الله كاشاني و دكتر محمد مصدق .
-24 چرا انگليس نتوانست از ملي شدن صنعت نفت جلوگيري كند؟ به دليل وحدت ملت و همدلي رهبران نهضت .
6
-25 چه عواملي موجب شكست نهضت ملي ايران شد؟ پس از مدتي ، ميان رهبران و گروه هاي سياسي پشتيبان نهضت ملي شدن
نفت اختلاف بروز كرد . رهبران نهضت اسير جاه طلبي و خود خواهي سياسي اطرافيان خود شدند و نتوانستند از گسترش اختلافات دروني
جلوگيري كنند . در نتيجه اتحاد و همدلي به تفرقه و دشمني تبديل شد .
-26 چه شباهت ها و تفاوت هايي در اهداف نهضت تنباكو و نهضت ملي شدن نفت وجود داشت؟ شباهت : هر دو مبارزه با
انگلستان – در هر دو روحانيان و روشنفكران نقش داشتند . تفاوت : تنباكو زمان قاجار بود و لي نفت در دوره پهلوي – تنباكو لغو يك قرارداد
بود ولي نفت حفظ يك منبع انرژيبراي كشور .
-27 كودتاي 28 مرداد 1332 با پشتيباني كدام دولت ها صورت ر گفت ؟ انگلستان و آمريكا .
-28 كودتاي 28 مرداد 1332 را توضيح دهيد ؟ (دولت مصدق چگونه سرنگون شد؟) طبق برنامه اي كه دو كشور انگلستان و
آمريكا طراحي كردند ، در روز 28 مرداد 1332 واحدهايي از ارتش به فرماندهي سرلشكر فضل الله زاهدي به خيابان ها ريختند و با اشغال
مراكز مهم پايتخت ، دولت دكتر مصدق را سرنگون كردند .
-29 محمد رضا شاه پس از كودتا ي 28 مرداد چه سياستي را در پيش گرفت ؟ محمد رضا شاه به شاهي مستبد و ستمگر تبديل
شد كه اصول قانون اساسي را آشكارا ناديده مي گرفت . او همچنين با تأسيس سازمان اطلاعات و امنيت كشور (ساواك) به سركوب شديد
مخالفان پرداخت و دوباره فضاي ترس و خفقان بر ايران حاكم شد .
-30 مهم ترين دليل موفقيت كودتاي 28 مرداد چه بود؟ اختلاف و دو دستگي ميان رهبران نهضت موجب دلسردي مردم شده و اتحاد و
همدلي به تفرقه و دشمني تبديل شده بود . اين وضعيت ، شرايط را براي انگلستان و آمريكا فراهم كرد تا براي سرنگوني دولت مصدق فراهم سازد .
-31 كودتاي 28 مرداد 1332 چه تفاوت و چه شباهتي با كودتاي 1299 داشت؟
شباهت : در هردو كودتا كشورهاي خارجي مانند انگلستان نقش داشتند .
تفاوت : كودتاي 1299 به منظور تغيير سلسله ي پادشاهي ايران بود در حالي كه در كودتاي 28 مرداد 1332 سلطنت در خاندان پهلوي ادامه
يافت .
*- در اواخر جنگ جهاني اول حكومت روسيه سرنگون شد و پس از ان نام اين كشور به ................ تغيير يافت. (اتحاد جماهير شوروي)
*- قرارداد 1919 در زمان نخست وزيري ...................... بسته شد . ( وثوق الدوله )
*- در سال 1304 ش مجلس شوراي ملي با وجود مخالفت جدي تعداد كمي از نمايندگان ، مانند ...................و ....................
احمدشاه را از قدرت بركناركرد. ( آيت الله مدرس – دكتر مصدق )
*- رضاخان از ابتداي حكومت به ......................... و ........................... روي آورد . (استبداد - ديكتاتوري)
*- رضا خان به بهانه ي ........... و ......................... كارهايي انجام داد كه نتيجه آن تضعيف ارزش هاي د ن يي بود .
(پيشرفت – نوسازي فرهنگي و اجتماعي )
*- حكومت رضا شاه كه بسيار شيفته ي ظاهر فرهنگ اروپايي بود اندكي پس از سركوب .............. دستور داد ................ را با
زور و خشونت از سر زنان و دختران ايراني بردارند . ( قيام گوهر شاد - حجاب)
*- در ابتداي سلطنت محمدرضاشاه ، رقابت هاي ........... و ...............و ............ براي كسب نفوذ بيشتر ، به ثبات و آرامش سياسي
كشور آسيب مي رساند . ( انگلستان – شوروي - آمريكا )
*- يكي از رويدادهاي مهم تاريخ معاصر ايران ، ملي شدن ............................ است . ( صنعت نفت)
*- امتياز بهره برداري از منابع نفت ايران در زمان ............................ به ........................ واگذار شد . ( مظفرالدين شاه – انگليسي ها )
*- .............................. با مشاهده ي اتحاد و يكدلي مردم ، قانون ملي شدن صنعت نفت را تصويب كرد . ( مجلس شوراي ملي )
*- پس از تصويب قا و نن ملي شدن نفت ، ............ نخست وزير شد تا آن قانون را اجرا كند و دست بيگانگان را از اين ثروت ملي كوتاه كند . ( دكتر محمد مصدق)
*- پس از موفقيت كودتاي 28 مرداد ، نفوذ و سلطه ................ بر كشور ما به تدريج افزايش يافت . ( آمريكا )
7
-1 هدف آمريكا از ايجاد تغييرات در امور اجتماعي و اقتصادي ايران چه بود ؟ از بين بردن زمينه ي قيام هاي مردمي و حفظ حكومت پهلوي .
-2 اساسي ترين تغييرات در تصويب نامه انجمن هاي ايالتي و ولايتي چه بود ؟ الف) لغو شرط مسلمان بودن براي انتخاب كنندگان و
انتخاب شوندگان. ب) لغو سوگند به قرآن از سوي انتخاب شوندگان و تبديل آن به سوگند به كتاب آسماني .
-3 به چه دليل علما با تصويب نامه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي مخالفت كردند ؟ تغييرات قانون انجمن هاي ايالتي و ولايتي در
ظاهر به بهانه ي زمينه سازي براي مشاركت بيشتر مردم در فعاليت هاي اجتماعي انجام گرفت ا ما در حقيقت تهاجم آشكاري به هويت ديني
جامعه ي اسلامي ايران بود ، به همين دليل علما اب آن مخالفت كردند .
-4 چرا امام خميني با تصويب نامه انجمن هاي ايالتي و ولايتي مخالفت كرد؟ نتيجه ان چه شد ؟ امام خميني مي دانست كه
هدف حكومت از اين تغييرات ، تضعيف اسلام و تخريب ارزش هاي اسلامي است . سرانجام در نتيجه ي مخالفت ج دي امام و ساير علما دولت
مجبور شد تصويب نامه ي مذكور را لغو كند .
-5 چرا تصويب نامه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي موجب تضعيف اسلام و تخريب ارزش هاي اسلامي مي شد؟ زيرا اين
تغييرات در ظاهر به بهانه ي زمينه سازي براي مشاركت بيشتر مردم در فعاليت هاي اجتماعي صورت گرفت اما در حقيقت ، تهاجم آشكاري به
هويت ديني جامعه ي اسلامي ايران بود .
-6 هدف شاه از برگزاري همه پرسي اصول شش گانه(انقلاب سفيد) چه بود ؟محمدرضا شاه پيروي از سياست هاي آمريكا را براي
حفظ حكومت خود ضروري مي دانست . به همين دليل مدت كوتاهي پس از لغو تصويب نامه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي ، اعلام كرد كه اصول
شش گانه را با عنوان انقلاب سفيد به همه پرسي خواهد گذاشت . .
-7 چه كساني به مخالفت با اصول شش گانه شاه پرداختند ؟ چرا؟ امام خميني و ساير علماي مبارز مخالفت كردند . زيرا از اهداف و
پيامدهاي واقعي اين اصول آگاه بودند و يقين داشتند كه اجراي اين اصول ، موجب تحكيم سلطه ي امريكا بر ايران و وابستگي سياسي و
اقتصادي كشور ما به بيگانگان مي شود .
-8 امام خميني در محرم سال 1342 ، چه توصيه اي به مداحان و سخنرانان مذهبي كرد ؟ يادآوري كرد كه سكوت در برابر
حكومت ستمگر ، كمك به دشمنان اسلام است و از آنان خواست كه خطر اسرائيل را به مردم گوشزد كنند .
-9 سخنان امام خميني در عصر عاشوراي سال 1342 در باره چه مسائلي بود؟ رژيم با امام چگونه برخورد كرد ؟ شاه را به دليل
ستمگري ، همكاري با اسرائيل و وابستگي به آمريكا به شدت محكوم كرد . دو روز بعد مأموران رژيم شبانه به خانه ي امام ريختند و ايشان را
دستگير و پس از انتقال به تهران د ريكي از پادگان هاي نظامي زنداني كردند .
-10 شديدترين اعتراض ها به دستگيري امام خميني ، در كدام شهرهاي كشور صورت گرفت ؟ قم – تهران - ورامين .
-11 قيام 15 خرداد 42 چگونه شكل گرفت ؟ دستگيري امام خميني ، موجب خشم و اعتراض گسترده ي مردم مسلمان ايران
درشهرهاي مختلف شد. رژيم كه از حركت سريع مردم به وحشت افتاده بود به مأموران خود دستور داد كه تظاهر كنندگان را به گلوله ببندند و
قيام را سركوب كنند .
-12 قيام 15 خرداد 42 چه اثراتي داشت؟ قيام 15 خرداد اگر چه به زور اسلحه و با خشونت مأموران رژيم سركوب شد ، بر خشم و نفرت
مردم انقلابي نسبت به شاه و عوامل حكومت ا. افزود و انگيزه ي آنان را براي مبارزه تا سرنگوني حكومت پهلوي تقويت كرد .
-13 منظور از مصونيت قضايي يا حق كاپيتولاسيون چيست؟ و چه كسي با آن به مخالفت برخاست ؟ بر اساس اين مصونيت ،
اگر آمريكايي ها در ايران مرتكب جرمي مي شدند ، دادگاه هاي ايران حق رسيدگي به جرم آنها را نداشتند . امام خميني با آن به مخالفت برخاست
-14 امام خميني در 13 آبان 1342 به كجا تبعيد شدند؟ حكومت پهلوي دريافت كه امام اهل سازش و سكوت نيست ، بنابراين ايشان
را به تركيه تبعيد كرد . حدود يك سال بعد ، تبعيد گاه امام از تركيه به نجف در عراق تغيير يافت و تا مهر 1357 در آن شهر ساكن بودند .
-15 امام خميني در تبعيد ، به چه شكل هايي مبارزات خود را ادامه مي دادند ؟ امام به مناسبت هاي مختلف با صدور اعلاميه و
فرستادن پيام به گروه هاي سياسي ، مردم را به مبارزه با شاه و اسرائيل دعوت مي كرد .
مجموعه سوال و جواب كتاب مطالعات اجتماعي نهم - متوسطهوجواب درس14
اوضاع ايران شد . به دليل حضور نيروهاي اشغالگر و درگيري هاي نظامي ، دولت مركزي به نهايت ضعف و درماندگي رسيد و تسلط خود را بر
امور كشور از دست داد . نافرماني و سرپيچي از فرمان دولت مركزي گسترش يافت و امنيت و اسايش مردم از بين رفت . ايرانيان دچار بلا و
مصيبت هاي بزرگي مانند قحطي ، فقر ، گرسنگي و شيوع بيماري هاي واگيردار شدند و افراد زيادي جان خود را از دست دادند .
-30 به نظر شما چرا مردم ايران د رجنگ جهاني اول به آلمان و متحدانش گرايش داشتند ؟ چون فكر ميكرد آلمان قدرت برتر
جنگ است .
*- انقلاب مشروطيت جنبشي ............... بود كه در دوره حكومت ........... در ايران رخ داد . ( سياسي - اجتماعي - مظفرالدين شاه)
*- انقلاب كبير فرانسه همزمان با تأسيس حكومت .............................. در ايران رخ داد . ( قاجار )
*- رهبري انقلاب مشروطيت را ....................و ...................... بر عهده داشتند . ( علما - روشنفكران )
*- سرانجام ................................ در 14 مرداد 1285 ش فرمان مشروطه را صادر كرد . (مظفرالدين شاه)
*- به دستور .............................. مجلس به توپ بسته شد و منحل گرديد . (محمدعلي شاه)
*- مجاهدان مشروطه خواه درتبريز به رهبري ..............و .................. در برابر حكومت استبدادي محمد علي شاه به پا خاستند . (ستارخان – باقرخان)
*- جنگ جهاني اول پس از .............. سال با پيروزي .................... به پايان رسيد . ( 4 – متفقين )
*- دليرمردان تنگستاني به فرماندهي ..................... با ايثار جان خويش ضربه ي سنگيني به اشغالگران وارد آوردند . ( رئيسعلي دلواري)
-1 چرا در اواخر جنگ جهاني اول حكومت روسيه نيروهايش را از ايران بيرون برد ؟ زيرا بر اثر وقوع انقلابي عظيم حكومت روسيه
سرنگون شد . پس از آن نام اين كشور به اتحاد جماهير شوروي تغيير يافت .
-2 قرارداد 1919 بين كدام كشورها منعقد شد و مفاد آن چه بود ؟ اين قرارداد بين ايران و انگلستان بسته شد . براساس اين
قرارداد اداره امور نظامي و مالي ايران در اختيار كارشناسان (مستشاران) نظامي و مالي انگلستان قرار مي گرفت .
-3 چه كساني با قرارداد 1919 به مخالفت برخاستند؟ آيت الله مدرس و شيخ محمد خياباني .
-4 به نظر شما دليل مخالفت گسترده با قرارداد 1919 چه بود؟ جلوگيري از سلطه ي همه جانبه ي انگلستان بر ايران .
-5 علت كودتاي 1299 چه بود؟ انگلستان پس از ناكامي در اجراي قرارداد 1919 ، درصدد برآمد كه از طريق كودتا اهداف خود را در ايران
پيگيري كند.
-6 چه عواملي به رضاخان در دستيابي به قدرت كمك كرد؟ حمايت انگليسي ها از رضاخان – نارضايتي مردم از اوضاع كشور
(ناامني) – بي كفايتي احمدشاه – رهبران و احزاب سياسي غرب گرا كه در مجلس چهارم و پنجم قدرت گرفته بودند
-7 كودتاي 1299 چگونه انجام شد ؟ توضيح دهيد ؟ انگليسي ها يكي از فرماندهان نيروي قزاق به نام رضا خان را به عنوان مهره ي
نظامي و سيدضياالدين طباطبايي را به عنوان مهره ي سياسي كودتا برگزيد . طباطبايي از سياستمداران طرفدار انگلستان بود . در سوم اسفند
1299 نيروهاي تحت فرمان رضاخان مراكز مهم پايتخت را اشغال كردند و احمدشاه مجبور شد سيدضياء را به نخست وزيري و رضاخان را به
فرماندهي كل قوا منصوب كند .
8 - رضاخان براي نشان دادن شايستگي و برتري خود نسبت به احمدشاه چه كارهايي انجام داد ؟ او با ج ديت تمام به نوسازي
تشكيلات نظامي پرداخت و ارتش نويني را پايه گذاري و با استفاده از آن ، نافرماني و آشوب هاي داخلي را فرو نشاند و نظم و امنيت را تا
حدودي برقراركرد . از اين رو طرفدارانش با تبليغات فراوان او را شايسته تر از احمدشاه قاجار براي حكومت معرفي مي كردند .
-9 سياست مذهبي رضاخان را توضيح دهيد (قبل از رسيدن به قدرت نسبت به دين چه روشي داشت) ؟ رضاخان براي جلب
نظر مردم ، خود را فردي مذهبي و پايبند به احكام و ارزش هاي ديني نشان مي داد. به همين دليل ، در مراسم و مجالس مذهبي حضور مي يافت
و با علما ديدار و مشورت مي كرد .
مجموعه سوال و جواب كتاب مطالعات اجتماعي نهم - متوسطه اول – تهيه كننده : عليرضا اسماعيلي درس 14 ( ايران در دوران حكومت پهلوي)
5
-10 چه عواملي به رضاخان در دستيابي به قدرت كمك كرد ؟ رضاخان با استفاده از موقعيت خود به عنوان وزير جنگ و نخست وزير ،
طرفداران خود را وارد مجلس شوراي ملي كرد . در سال 1304 ش مجلس شوراي ملي با وجود مخالفت جدي تعداد كمي از نمايندگان ، مانند
آيت الله مدرس و دكتر مصدق ، احمد شاه قاجار را از قدرت بركنار كرد و حكومت موقت را به رضاخان سپرد .
-11 شيوه ي حكومت رضاخان چگونه بود؟ در دوران حكومت او ، هيئت وزيران و نمايندگام مجلس شوراي ملي اختيار و استقلال چنداني
نداشتند و تابع دستورات شاه بودند . حكومت رضاشاه به احزاب و روزنامه هاي مستقل اجازه ي فعاليت نمي داد و با زور و خشونت ، فضاي
خفقان ، ترس و سركوب را بر جامعه حاكم كرد . در چنين شرايطي ، مخالفان سرنوشتي جز تبعيد ، زندان ، شكنجه و اعدام نداشتند .
-12 برخي از اقدامات رضاشاه را در دوره حكومتش بيان كنيد ؟ 1- نوسازي تشكيلات نظامي كه از كودتاي 1299 آغاز شده بود با
قوت ادامه يافت 2- مدارس و مراكز آموزشي جديد در شهرهاي مختلف كشور گسترش پيدا كردند 3- نخستين دانشگاه ايران ( دانشگاه
تهران) بنيان نهاده شد . 4- راه هاي شوسه توسعه يافتند و راه آهن سراسري كه خليج فارس را به درياي مازندران متصل مي كرد احداث شد
-5 موسسات و مراكز صنعتي متعددي در ايران به وجود آمدند .
-13 اقدامات رضاشاه را بي تضعيف ارزش هاي اسلامي و تخريب فرهنگ ايران چه بود؟ مجبور كردن مردم به اين بود كه لباس
يكساني به تن كنند و كلاه لبه داري (مشهور به كلاه پهلوي) بر سر بگذارند . پس از آن محدوديت هايي براي برگزاري مراسم مذهبي از جمله
عزاداري امام حسين(ع) به وجود آمد و زمزمه ي برداشتن (كشف) حجاب مطرح شد .
-14 قيام خونين مردم مشهد در مسجد گوهرشاد را شرح دهيد؟ مردم مشهد در اعتراض به كارهاي رضاشاه قيام كردند و در مسجد
گوهرشاد گردهم آمدند . نيروهاي نظامي براي سركوب اين قيام ، مردم را در كنار حرم حضرت امام رضا(ع) به گلوله بستند و عده اي را شهيد
و مجروح كردند .
-15 جنگ جهاني دوم چگونه آغاز شد ؟ با هجوم برق آساي آلمان به لهستان جنگ جهاني دوم آغاز شد .
-16 دولت هاي محور و متفقين در جنگ جهاني دوم شامل كدام كشورها بودند؟ كشورهاي ايتاليا و ژاپن به المان پيوستند و
دولت هاي محور را تشكيل دادند . در جبهه ي مقابل ، انگلستان ، فرانسه ، شوروي و آمريكا قراداشتند كه متفقين خوانده مي شدند .
-17 در جنگ جهاني دوم دولت ايران چه موضعي گرفت؟ دولت ايران اعلام بي طرفي كرد . ا ما در شهريور 1320 ، متفقين حضور شماري
از آلمان ها را در ايران بهانه قرار دادند و كشور ما را به اشغال خود درآوردند.
-18 هدف اصلي نيروهاي متفقين از اشغال ايران چه بود ؟ هدف اصلي آنها از اين اقدام ، استفاده از موقعيت و منابع و امكانات ايران به
سود خويش بود .
-19 متفقين پس از اشغال ايران چه كردند ؟ رضاشاه را مجبور كردند كه به نفع پسرش ، محمد رضا از قدرت كناره گيري كند و سپس
او را از كشور تبعيد كردند .
-20 آثار زيانبار (پيامدهاي سياسي ، اقتصادي و اجتماعي) جنگ جهاني دوم براي ايران چه بود ؟ جنگ جهاني دوم همچون جنگ
جهاني اول ، به اقتصاد و جامعه ي ايران خسارت و آسيب زيادي وارد كرد . مردم ايران طي آن سال ها با كمبود و گراني شديد مواد غذايي ،
مخصوصاً نان ، روبرو بودند و عدهي زيادي بر اثر گرسنگي و سوء تغذيه جان سپردند .
-21 ايران در نخستين سال هاي سلطنت محمد رضا شاه از لحاظ سياسي چه وضعيتي داشت؟ محمد رضا اين امكان را نداشت
كه همچون پدرش با استبداد و ديكتاتوري حكومت كند . بنابراين براي نمايندگان مجلس شوراي ملي و هيئت وزيران فرصتي به وجود آمد كه
در اداره ي امور كشور نقش موثري داشته باشند . همچنين احزاب سياسي و مطبوعات دوباره فعاليت خود را آغاز كردند .
-22 در ابتداي سلطنت محمدرضا شاه چه عاملي به ثُبات و آرامش سياسي كشور آسيب مي رساند؟ رقابت هاي انگلستان ،
شوروي و آمريكا براي كسب نفوذ سياسي و اقتصادي هرچه بيشتر در كشور ما .
-23 رهبري نهضت ملي شدن صنعت نفت ايران را چه كساني بر عهده گرفتند؟ آيت الله كاشاني و دكتر محمد مصدق .
-24 چرا انگليس نتوانست از ملي شدن صنعت نفت جلوگيري كند؟ به دليل وحدت ملت و همدلي رهبران نهضت .
6
-25 چه عواملي موجب شكست نهضت ملي ايران شد؟ پس از مدتي ، ميان رهبران و گروه هاي سياسي پشتيبان نهضت ملي شدن
نفت اختلاف بروز كرد . رهبران نهضت اسير جاه طلبي و خود خواهي سياسي اطرافيان خود شدند و نتوانستند از گسترش اختلافات دروني
جلوگيري كنند . در نتيجه اتحاد و همدلي به تفرقه و دشمني تبديل شد .
-26 چه شباهت ها و تفاوت هايي در اهداف نهضت تنباكو و نهضت ملي شدن نفت وجود داشت؟ شباهت : هر دو مبارزه با
انگلستان – در هر دو روحانيان و روشنفكران نقش داشتند . تفاوت : تنباكو زمان قاجار بود و لي نفت در دوره پهلوي – تنباكو لغو يك قرارداد
بود ولي نفت حفظ يك منبع انرژيبراي كشور .
-27 كودتاي 28 مرداد 1332 با پشتيباني كدام دولت ها صورت ر گفت ؟ انگلستان و آمريكا .
-28 كودتاي 28 مرداد 1332 را توضيح دهيد ؟ (دولت مصدق چگونه سرنگون شد؟) طبق برنامه اي كه دو كشور انگلستان و
آمريكا طراحي كردند ، در روز 28 مرداد 1332 واحدهايي از ارتش به فرماندهي سرلشكر فضل الله زاهدي به خيابان ها ريختند و با اشغال
مراكز مهم پايتخت ، دولت دكتر مصدق را سرنگون كردند .
-29 محمد رضا شاه پس از كودتا ي 28 مرداد چه سياستي را در پيش گرفت ؟ محمد رضا شاه به شاهي مستبد و ستمگر تبديل
شد كه اصول قانون اساسي را آشكارا ناديده مي گرفت . او همچنين با تأسيس سازمان اطلاعات و امنيت كشور (ساواك) به سركوب شديد
مخالفان پرداخت و دوباره فضاي ترس و خفقان بر ايران حاكم شد .
-30 مهم ترين دليل موفقيت كودتاي 28 مرداد چه بود؟ اختلاف و دو دستگي ميان رهبران نهضت موجب دلسردي مردم شده و اتحاد و
همدلي به تفرقه و دشمني تبديل شده بود . اين وضعيت ، شرايط را براي انگلستان و آمريكا فراهم كرد تا براي سرنگوني دولت مصدق فراهم سازد .
-31 كودتاي 28 مرداد 1332 چه تفاوت و چه شباهتي با كودتاي 1299 داشت؟
شباهت : در هردو كودتا كشورهاي خارجي مانند انگلستان نقش داشتند .
تفاوت : كودتاي 1299 به منظور تغيير سلسله ي پادشاهي ايران بود در حالي كه در كودتاي 28 مرداد 1332 سلطنت در خاندان پهلوي ادامه
يافت .
*- در اواخر جنگ جهاني اول حكومت روسيه سرنگون شد و پس از ان نام اين كشور به ................ تغيير يافت. (اتحاد جماهير شوروي)
*- قرارداد 1919 در زمان نخست وزيري ...................... بسته شد . ( وثوق الدوله )
*- در سال 1304 ش مجلس شوراي ملي با وجود مخالفت جدي تعداد كمي از نمايندگان ، مانند ...................و ....................
احمدشاه را از قدرت بركناركرد. ( آيت الله مدرس – دكتر مصدق )
*- رضاخان از ابتداي حكومت به ......................... و ........................... روي آورد . (استبداد - ديكتاتوري)
*- رضا خان به بهانه ي ........... و ......................... كارهايي انجام داد كه نتيجه آن تضعيف ارزش هاي د ن يي بود .
(پيشرفت – نوسازي فرهنگي و اجتماعي )
*- حكومت رضا شاه كه بسيار شيفته ي ظاهر فرهنگ اروپايي بود اندكي پس از سركوب .............. دستور داد ................ را با
زور و خشونت از سر زنان و دختران ايراني بردارند . ( قيام گوهر شاد - حجاب)
*- در ابتداي سلطنت محمدرضاشاه ، رقابت هاي ........... و ...............و ............ براي كسب نفوذ بيشتر ، به ثبات و آرامش سياسي
كشور آسيب مي رساند . ( انگلستان – شوروي - آمريكا )
*- يكي از رويدادهاي مهم تاريخ معاصر ايران ، ملي شدن ............................ است . ( صنعت نفت)
*- امتياز بهره برداري از منابع نفت ايران در زمان ............................ به ........................ واگذار شد . ( مظفرالدين شاه – انگليسي ها )
*- .............................. با مشاهده ي اتحاد و يكدلي مردم ، قانون ملي شدن صنعت نفت را تصويب كرد . ( مجلس شوراي ملي )
*- پس از تصويب قا و نن ملي شدن نفت ، ............ نخست وزير شد تا آن قانون را اجرا كند و دست بيگانگان را از اين ثروت ملي كوتاه كند . ( دكتر محمد مصدق)
*- پس از موفقيت كودتاي 28 مرداد ، نفوذ و سلطه ................ بر كشور ما به تدريج افزايش يافت . ( آمريكا )
7
-1 هدف آمريكا از ايجاد تغييرات در امور اجتماعي و اقتصادي ايران چه بود ؟ از بين بردن زمينه ي قيام هاي مردمي و حفظ حكومت پهلوي .
-2 اساسي ترين تغييرات در تصويب نامه انجمن هاي ايالتي و ولايتي چه بود ؟ الف) لغو شرط مسلمان بودن براي انتخاب كنندگان و
انتخاب شوندگان. ب) لغو سوگند به قرآن از سوي انتخاب شوندگان و تبديل آن به سوگند به كتاب آسماني .
-3 به چه دليل علما با تصويب نامه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي مخالفت كردند ؟ تغييرات قانون انجمن هاي ايالتي و ولايتي در
ظاهر به بهانه ي زمينه سازي براي مشاركت بيشتر مردم در فعاليت هاي اجتماعي انجام گرفت ا ما در حقيقت تهاجم آشكاري به هويت ديني
جامعه ي اسلامي ايران بود ، به همين دليل علما اب آن مخالفت كردند .
-4 چرا امام خميني با تصويب نامه انجمن هاي ايالتي و ولايتي مخالفت كرد؟ نتيجه ان چه شد ؟ امام خميني مي دانست كه
هدف حكومت از اين تغييرات ، تضعيف اسلام و تخريب ارزش هاي اسلامي است . سرانجام در نتيجه ي مخالفت ج دي امام و ساير علما دولت
مجبور شد تصويب نامه ي مذكور را لغو كند .
-5 چرا تصويب نامه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي موجب تضعيف اسلام و تخريب ارزش هاي اسلامي مي شد؟ زيرا اين
تغييرات در ظاهر به بهانه ي زمينه سازي براي مشاركت بيشتر مردم در فعاليت هاي اجتماعي صورت گرفت اما در حقيقت ، تهاجم آشكاري به
هويت ديني جامعه ي اسلامي ايران بود .
-6 هدف شاه از برگزاري همه پرسي اصول شش گانه(انقلاب سفيد) چه بود ؟محمدرضا شاه پيروي از سياست هاي آمريكا را براي
حفظ حكومت خود ضروري مي دانست . به همين دليل مدت كوتاهي پس از لغو تصويب نامه ي انجمن هاي ايالتي و ولايتي ، اعلام كرد كه اصول
شش گانه را با عنوان انقلاب سفيد به همه پرسي خواهد گذاشت . .
-7 چه كساني به مخالفت با اصول شش گانه شاه پرداختند ؟ چرا؟ امام خميني و ساير علماي مبارز مخالفت كردند . زيرا از اهداف و
پيامدهاي واقعي اين اصول آگاه بودند و يقين داشتند كه اجراي اين اصول ، موجب تحكيم سلطه ي امريكا بر ايران و وابستگي سياسي و
اقتصادي كشور ما به بيگانگان مي شود .
-8 امام خميني در محرم سال 1342 ، چه توصيه اي به مداحان و سخنرانان مذهبي كرد ؟ يادآوري كرد كه سكوت در برابر
حكومت ستمگر ، كمك به دشمنان اسلام است و از آنان خواست كه خطر اسرائيل را به مردم گوشزد كنند .
-9 سخنان امام خميني در عصر عاشوراي سال 1342 در باره چه مسائلي بود؟ رژيم با امام چگونه برخورد كرد ؟ شاه را به دليل
ستمگري ، همكاري با اسرائيل و وابستگي به آمريكا به شدت محكوم كرد . دو روز بعد مأموران رژيم شبانه به خانه ي امام ريختند و ايشان را
دستگير و پس از انتقال به تهران د ريكي از پادگان هاي نظامي زنداني كردند .
-10 شديدترين اعتراض ها به دستگيري امام خميني ، در كدام شهرهاي كشور صورت گرفت ؟ قم – تهران - ورامين .
-11 قيام 15 خرداد 42 چگونه شكل گرفت ؟ دستگيري امام خميني ، موجب خشم و اعتراض گسترده ي مردم مسلمان ايران
درشهرهاي مختلف شد. رژيم كه از حركت سريع مردم به وحشت افتاده بود به مأموران خود دستور داد كه تظاهر كنندگان را به گلوله ببندند و
قيام را سركوب كنند .
-12 قيام 15 خرداد 42 چه اثراتي داشت؟ قيام 15 خرداد اگر چه به زور اسلحه و با خشونت مأموران رژيم سركوب شد ، بر خشم و نفرت
مردم انقلابي نسبت به شاه و عوامل حكومت ا. افزود و انگيزه ي آنان را براي مبارزه تا سرنگوني حكومت پهلوي تقويت كرد .
-13 منظور از مصونيت قضايي يا حق كاپيتولاسيون چيست؟ و چه كسي با آن به مخالفت برخاست ؟ بر اساس اين مصونيت ،
اگر آمريكايي ها در ايران مرتكب جرمي مي شدند ، دادگاه هاي ايران حق رسيدگي به جرم آنها را نداشتند . امام خميني با آن به مخالفت برخاست
-14 امام خميني در 13 آبان 1342 به كجا تبعيد شدند؟ حكومت پهلوي دريافت كه امام اهل سازش و سكوت نيست ، بنابراين ايشان
را به تركيه تبعيد كرد . حدود يك سال بعد ، تبعيد گاه امام از تركيه به نجف در عراق تغيير يافت و تا مهر 1357 در آن شهر ساكن بودند .
-15 امام خميني در تبعيد ، به چه شكل هايي مبارزات خود را ادامه مي دادند ؟ امام به مناسبت هاي مختلف با صدور اعلاميه و
فرستادن پيام به گروه هاي سياسي ، مردم را به مبارزه با شاه و اسرائيل دعوت مي كرد .
مجموعه سوال و جواب كتاب مطالعات اجتماعي نهم - متوسطهوجواب درس14
+ نوشته شده در پنجشنبه پانزدهم بهمن ۱۳۹۴ ساعت 15:52 توسط خانم رحیمی
|